1. Rząd może domagać się odpowiedzi od innego rządu na przedstawione mu pytania, „zażalenia” związane z prawami człowieka; pisemna odpowiedź powinna zostać przedstawiona w ciągu 10 dni.
2. Z inicjatywy jednego rządu może dojść do spotkania z przedstawicielami innego rządu (który musi wyrazić na to zgodę); celem spotkania jest rozpatrzenie i znalezienie rozwiązań w konkretnych przypadkach naruszeń w dziedzinie praw człowieka; spotkanie powinno mieć miejsce w ciągu 1 tygodnia od daty wystosowania prośby o spotkanie.
3. Rząd zainteresowany konkretnym przypadkiem czy sytuacją może poinformować kanałami dyplomatycznymi inne rządy o przebiegu swoich rozmów z przedstawicielami państwa, w których niepokojąca sytuacja miała miejsce.
4. Rząd może przedstawić informację o powodach swojego zaniepokojenia oraz o przebiegu dwustronnych rozmów na wszystkich forach i spotkaniach OBWE, m. in. na Stałej Radzie OBWE.

Mechanizm moskiewski

1. Wysłanie misji ekspertów (za zgodą państwa, do którego miałaby się udać), której celem miałoby być ułatwienie rozwiązania konkretnego problemu z zakresu praw człowieka.
2. Wysłanie misji sprawozdawców (bez zgody państwa zainteresowanego) z zadaniem ustalenia faktów dotyczących danych problemów praw człowieka i sformułowaniem sugestii ich rozwiązania; w tym przypadku potrzebna jest inicjatywa 6 państw uczestniczących.
3. W przypadku szczególnie poważnych naruszeń praw człowieka możliwe jest uruchomienie misji sprawozdawczej, bez zgody państwa, którego to dotyczy (włącznie z pominięciem wcześniejszych stadiów mechanizmu); potrzebna jest wtedy inicjatywa 10 państw.

www.osce.org

W przypadku spraw spornych dotyczących mniejszości narodowych podstawowym instrumentem OBWE jest Wysoki Komisarz ds. Mniejszości Narodowych (HCNM) jako „instrument dyplomacji prewencyjnej i wczesnego ostrzegania”. Jego zadaniem jest zapobieganie konfliktom w sytuacji napięć międzyetnicznych w możliwie najwcześniejszym stadium. Działa poufnie i niezależnie od wszystkich stron zaangażowanych w konflikt. Komisarz może gromadzić informacje z różnych źródeł, a także złożyć wizytę w każdym z państw uczestniczących w celu uzyskania odpowiednich informacji z pierwszej ręki. W czasie wizyty może omawiać istniejące problemy z zainteresowanymi stronami.

Jeśli, zdaniem HCNM, napięcia dot. kwestii mniejszości narodowych wyjdą poza stadium wczesnego ostrzegania, to formalnie zwraca on Stałej Radzie uwagę na problem. W stadium wczesnego ostrzegania Komisarz konsultuje się z Przewodniczącym OBWE przed wizytą w państwie uczestniczącym, a po jej zakończeniu jest zobowiązany przekazać mu ściśle poufny raport zawierający zgromadzone dane i informacje dotyczące zaawansowania jego działań w danej sprawie.