Podczas jubileuszowego szczytu Sojuszu w Strasburgu i Kehl w kwietniu 2009 r. zapadła decyzja o podjęciu prac nad nową Koncepcją Strategiczną NATO. Jest to dokument wyznaczający główne zadania Sojuszu oraz precyzujący zagrożenia dla bezpieczeństwa członków w zmieniających się warunkach międzynarodowych. Ostatni dokument został przyjęty w 1999 r. tuż po przystąpieniu do NATO Polski, Czech i Węgier, w związku z czym w jego opracowywaniu nie brały udziału państwa Europy Środkowo-Wschodniej. W ciągu ostatnich 10 lat miał miejsce szereg wydarzeń radykalnie zmieniających środowisko bezpieczeństwa międzynarodowego. Zamachy z 11 września 2001 r., konieczność uruchomienia operacji w Afganistanie, zagrożenia wynikające z przyspieszonego rozwoju technologicznego sprawiły, iż Sojusz musi stawić czoła nowej rzeczywistości, co wymaga uzgodnienia nowych priorytetów strategicznych. Nowa Koncepcja Strategiczna będzie nawiązywać do wytycznych zawartych w Deklaracji o Bezpieczeństwie Sojuszu przyjętej w kwietniu 2009 r.

Grupa Ekspertów

Jedną z pierwszych decyzji nowego Sekretarza Generalnego Andersa Fogh Rasmussena było powołanie grupy 12 niezależnych ekspertów pochodzących z różnych państw członkowskich. Do zadań zespołu należało prowadzenie konsultacji i opracowywanie raportu, który pomoże określić kształt i treść nowej Koncepcji Strategicznej. Jednym z ekspertów został Prof. Adam Daniel Rotfeld, zasłużony dyplomata, były Minister Spraw Zagranicznych RP oraz Dyrektor Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem. Grupie przewodniczyła była amerykańska Sekretarz Stanu, Madeleine Albright.

Harmonogram prac

Kalendarium prac obejmuje 3 fazy. W pierwszej, zwanej fazą refleksyjną, eksperci brali udział w szeregu seminariów poświęconych konkretnemu zagadnieniu przyszłej Koncepcji oraz uczestniczyli w konsultacjach z partnerami NATO oraz organizacjami pozarządowymi. Pierwsze spotkanie Grupy odbyło się 4 września 2009 r. podczas nieformalnego spotkania z przedstawicielami Rady Północnoatlantyckiej.

Z początkiem 2010 r. prace weszły w fazę konsultacji. Podczas podróży do stolic państw członkowskich eksperci prowadzili rozmowy z przedstawicielami rządów oraz komisji parlamentarnych. Rezultatem tych spotkań jest analiza, która trafiła do rąk Sekretarza Generalnego 12 maja 2010 r. Na podstawie dokumentu sporządzonego przez Grupę, Sekretarz Generalny opracuje własny raport, który dostarczy rządom państw członkowskich.

Na przełomie lata i jesieni 2010 r., w ramach fazy końcowych negocjacji zostanie ustalona ostateczna treść dokumentu. Na tym etapie szczególną rolę będą odgrywać stali przedstawiciele państw członkowskich przy NATO. Przyjęcie nowej Koncepcji Strategicznej planowane jest podczas szczytu Sojuszu w Lizbonie w listopadzie 2010 r.

Polskie priorytety

Podczas debaty nad nową Koncepcją Strategiczną, Polska będzie dążyła do zaznaczenia fundamentalnej roli Art. 5 Traktatu Waszyngtońskiego stanowiącego o wzajemnej obronie Sojuszników. Kolejnym polskim priorytetem będzie utrzymanie polityki „otwartych drzwi”, która zapewni kontynuację procesu rozszerzenia m.in. o Gruzję, państwa bałkańskie, a także o Ukrainę, jeśli wyrazi taką wolę. Naszym dążeniem pozostaje również transformacja wojskowa NATO, która w oparciu o usprawnione systemy dowodzenia i regularne prowadzenie ćwiczeń, zapewni sojuszniczym wojskom możliwość szybkiego reagowania zarówno w warunkach misji pokojowych jak i kolektywnej obrony.