Operacje NATO i UE

Priorytetowym zadaniem Sojuszu Północnoatlantyckiego jest kolektywna obrona, jednak obecnie najwięcej zasobów NATO pochłaniają operacje stabilizacyjne, działania antyterrorystyczne, zapobieganie kryzysom oraz reagowanie kryzysowe – tzw. operacje out-of-area.

Można wyróżnić następujące rodzaje operacji realizowane przez Sojusz: działania z zakresu budowania, wymuszania i utrzymania pokoju oraz akcje ratownicze i humanitarne. NATO prowadzi operacje autonomicznie (m.in. na Bałkanach, na Morzu Śródziemnym, w Afganistanie) lub wspiera inne organizacje międzynarodowe (np. Unię Afrykańską w Sudanie oraz w Somalii).

Unia Europejska prowadzi operacje w ramach Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (EPBiO), zarówno wojskowe, jak i cywilne. Należy zauważyć, że liczba operacji zarządzania kryzysowego UE stale rośnie. Zakres geograficzny misji obejmuje Bałkany, Kaukaz, region Morza Śródziemnego i Bliski Wschód, ale także tak odległe obszary jak Afryka czy Azja. UE prowadzi operacje autonomicznie lub we współpracy z innymi organizacjami.

Traktat o Unii Europejskiej wskazuje w art. 17 ust. 2, że Unia może przeprowadzać misje humanitarne i ratunkowe, misje utrzymania pokoju oraz misje zbrojne zarządzania kryzysowego, w tym przywracania pokoju (tzw. misje petersberskie). Traktat Lizboński (art. 28b) zakłada rozszerzenie tego katalogu o działania rozbrojeniowe, misje doradztwa wojskowego i wsparcia, misje zapobiegania konfliktom i misje zbrojne służące stabilizacji sytuacji po konfliktach. Określono w nim także, że operacje UE mogą służyć walce z terroryzmem oraz wspieraniu państw trzecich w zwalczaniu terroryzmu na ich terytoriach.