Organizacja Narodów Zjednoczonych

ONZ pełni wiodącą rolę w mobilizowaniu państw i całej wspólnoty międzynarodowej do większego zaangażowania w zapobieganiu i zwalczaniu terroryzmu. Kluczowe znaczenie dla zapewnienia skutecznych działań antyterrorystycznych i polepszenia współpracy międzynarodowej ma przyjęcie przez wszystkie państwa 16 konwencji i protokołów ONZ dotyczących zapobiegania i zwalczania terroryzmu międzynarodowego. Pełna implementacja uzgodnień ONZ przez poszczególne państwa członkowskie stanowi warunek powodzenia walki z terroryzmem.

W dniu 8 września 2006 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Globalną Strategię Zwalczania Terroryzmu - UN Global Strategy to Combat Terrorism, ustanawiającą konkretne środki działania dla  państw członkowskich, które mają na celu likwidację przyczyn powstawania terroryzmu i ekstremizmu, zapobieganie i zwalczanie terroryzmu, wzmacnianie indywidualnej i kolektywnej zdolności państw oraz ochronę praw człowieka i zapewnienie rządów prawa podczas walki z terroryzmem.

Obecnie na forum ONZ trwa dyskusja nad przyjęciem Kompleksowej Konwencji ws. Zwalczania Terroryzmu - Comprehensive Convention on International Terrorism (CCIT). W celu opracowania projektu CCIT został powołany Komitet Ad Hoc Zgromadzenia Ogólnego ds. Środków Eliminowania Terroryzmu Międzynarodowego (The UN General Assembly’s Ad Hoc Committee (AHC) on Measures to Eliminate International Terrorism). Komitet Ad Hoc został utworzony w oparciu o Rezolucję Zgromadzenia Ogólnego NZ nr 51/210 (1996) i działa w ramach VI Komitetu NZ.

Przeszkodą w przyjęciu ww. dokumentu są kwestie sporne, dotyczące m.in. definicji terroryzmu, odniesień do terroryzmu państwowego, ocen źródeł terroryzmu oraz odróżnienia prawa narodów do samostanowienia od działań terrorystycznych.

Rozwiązania instytucjonalne w ramach ONZ:

W celu zapewnienia koordynacji i spójności działań w ramach systemu ONZ dot. walki z terroryzmem w 2005 r. Sekretarz Generalny ONZ powołał Specjalny Wydział ds. Walki z Terroryzmem - UN Counter-Terrorism Implementation Task Force (CTITF), w ramach którego działa 9 grup roboczych.

Na mocy rezolucji 1373 (2001 r.) powstał Komitet Antyterrorystyczny - Counter Terrorism Committee (CTC), którego głównym zadaniem jest monitoring i udzielanie pomocy technicznej w zakresie implementacji rezolucji 1373, która zaleca poszczególnym państwom członkowskim wdrażanie międzynarodowych instrumentów prawnych oraz stosowanie środków służących wzmocnieniu zdolności prawnych i instytucjonalnych w zwalczaniu terroryzmu na poziomie krajowym, regionalnym i płaszczyźnie globalnej.

W oparciu o rezolucję 1535 (2004 r.) Rada Bezpieczeństwa powołała Zarząd Wykonawczy Komitetu Antyterrorystycznego - Counter-Terrorism Committee Executive Directorate (CTED), który wspiera działania CTC na poziomie technicznym w zakresie wzmocnienia i koordynacji procesu monitoringu implementacji rezolucji 1373. CTED angażuje się w prace CTITF poprzez organizację wyjazdów studyjnych do państw członkowskich w celu dokonania oceny implementacji rezolucji 1373.

Wybrane, kluczowe dla walki z terroryzmem rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ:

- Rezolucja 1267 (1999 r.) – dotyczy sankcji wobec Al-Kaidy i Talibów. Państwa członkowskie są zobligowane do zamrożenia kont bankowych, zapobiegania przekraczania granicy oraz przekazywania wsparcia materialnego, technicznego i szkoleniowego, broni, itp. dla osób i instytucji mających związki z Al Kaidą, Osamą bin Ladenem i Talibami. Kwestie związane z wypełnianiem rezolucji 1267 podlegają powołanemu w październiku 1999 r. tzw. Komitetowi 1267 (The Al-Kaida and Taliban Sanctions Committee), którego zadaniem jest  bieżące opracowywanie listy osób i instytucji mającej związek z  Al Kaidą, Osamą bin Ladenem i Talibami (Consolidated List).

- Rezolucja 1368 (2001 r.) – ONZ jednogłośnie potępiła akty terrorystyczne z 11 września 2001 r., uznając jednocześnie takie czyny za groźbę dla pokoju i bezpieczeństwa na świecie. Wyraziła najgłębsze wyrazy współczucia i złożyła kondolencje ofiarom oraz ich rodzinom, a także rządowi USA Wezwała wszystkie państwa do wspólnej pracy, by doprowadzić przed oblicze sprawiedliwości winnych tej tragedii. Wezwała także do przyspieszenia wysiłków zmierzających do ratyfikacji przez poszczególne państwa odpowiednich konwencji antyterrorystycznych uchwalonych przez ONZ.

- Rezolucja 1373 (2001 r.) – zobowiązuje państwa członkowskie do pociągania do odpowiedzialności karnej osób lub organizacji finansujących terroryzm, zamrożenia rachunków bankowych osób, co do których istnieją uzasadnione podejrzenia, iż są zaangażowane w działalność terrorystyczną, powstrzymania się od udzielenia pomocy podmiotom lub osobom zaangażowanym w działalność terrorystyczną, dzielenia się informacjami dotyczącymi działalności terrorystycznej z innymi państwami. Rezolucja zyskała szeroki zasięg obejmując 191 państw członkowskich.

- Rezolucja 1540 (2004 r.) oraz 1673 (2006 r.) – dotyczy zapobiegania proliferacji broni masowego rażenia (CBRN – broń chemiczna, biologiczna, radiologiczna i nuklearna) po polsku i potem po angielski skróti implementacji stosownych dokumentów międzynarodowych. Monitoringiem wypełniania ww. rezolucji zajmuje się tzw. Komitet 1540.