W grudniu 2003 r. przyjęto dokument Civilian Headline Goal 2008, który stanowi podstawę rozwoju cywilnych zdolności zarządzania kryzysowego UE. UE prowadzi cywilne operacje w obszarach: policja, praworządność (wymiar sprawiedliwości i prokuratura), cywilna administracja, ochrony cywilna, misje obserwacyjne, reforma sektora bezpieczeństwa (SSR) oraz wsparcie procesów rozbrojenia, demobilizacji i reintegracji (DDR).

Działania na rzecz poprawy zdolności UE w ramach CHG 2008 obejmowały m.in.:

• sporządzenie listy priorytetowych braków w cywilnych zdolnościach zarządzania kryzysowego;
• sporządzenie rekomendacji i wskazówek dotyczących kompletowania personelu na potrzeby cywilnych misji zarządzania kryzysowego;
• zwiększenie dostępności do informacji na temat szkolenia i rekrutacji na potrzeby misji; 
• utworzenie krajowych punktów kontaktowych ds. cywilnego zarządzania kryzysowego;
• przygotowanie ćwiczeń z zakresu planowania misji.

UE podjęła również decyzję o utworzeniu tzw. cywilnych zespołów reagowania kryzysowego o wysokiej, 5 – dniowej gotowości (Civilian Response Teams - CRTs). Przeszkolono blisko 100 ekspertów. CRTs wsparły m.in. działania misji policyjnej EUPM w Bośni i Hercegowinie oraz rozmieszczenie misji policyjnej UE w Afganistanie i misji EUMM Georgia.

Założenia Cywilnego Celu Głównego 2010 – Civilian Headline Goal 2010

Na marginesie spotkania Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych (GAERC) w listopadzie 2007 r. odbyła się coroczna Konferencja dotycząca Poprawy Cywilnych Zdolności Zarządzania Kryzysowego (Civilian Capabilities Improvements Conference). Ministrowie spraw zagranicznych przyjęli założenia nowego Cywilnego Celu Głównego (Civilian Headline Goal 2010), który precyzuje poziom ambicji w dalszych pracach nad rozwojem zdolności cywilnych oraz ich ramy czasowe (do 2010 r.).

Jednocześnie ustanowiono cykliczność procesu rozwoju cywilnych zdolności zarządzania kryzysowego UE (Civilian ESDP Capability Planning Cycle), którego stałymi elementami będą: przegląd scenariuszy planistycznych, szacowanie wymaganych zasobów, przegląd zdolności cywilnych, raport o gotowości UE w zakresie cywilnych aspektów EPBiO, ministerialne wytyczne oraz  wyznaczanie celów w zakresie rozwoju cywilnych zdolności.

Narasta jednak przekonanie, że zasoby cywilne, jakimi dysponują państwa członkowskie i UE nie odpowiadają rosnącym potrzebom, co pokazują problemy z rekrutacją i zapewnieniem rotacji personelu na poszczególne misje. Unikalne w porównaniu z innymi organizacjami międzynarodowymi, operacyjne zdolności cywilne wymagają wciąż usprawniania i wypełniania zobowiązań przez państwa członkowskie.

Podczas ostatniego nieformalnego spotkania Ministrów SZ w formule Gymnich (27-28 marca 2009 r.) prezydencja czeska przygotowała non-paper pt. „Ways Forward In Developing Meaningful ESDP Civilian Capablilities”, który jest rozwinięciem deklaracji  przyjętej przez Radę UE w grudniu 2008 r. w zakresie rozwoju cywilnych zdolności EPBiO. Prezydencja zwróciła uwagę na sześć obszarów rozwoju cywilnych zdolności, które wymagają poprawy:

• Pozyskiwanie ekspertów do misji – propozycje zreformowania systemu rekrutacji, selekcji, zwiększenia uposażeń oraz przyjęcia rozwiązań na poziomie krajowym przeciwdziałających utracie pracy lub stanowiska w wypadku wyjazdu na misję; kluczowym elementem jest zaangażowanie ministerstw sprawiedliwości oraz spraw wewnętrznych (III filar) w proces rozwoju zdolności cywilnych UE.
• Szkolenia przedwyjazdowe – konieczność ujednolicenia systemu szkoleń dla zapewnienia jednakowego poziomu ekspertów, wykorzystując doświadczenia innych organizacji w tym zakresie (ONZ, OBWE) oraz zwiększając rolę Europejskiego Kolegium Bezpieczeństwa i Obrony (ESDC).
• Poprawa raportowania z misji oraz komunikacji – wzajemne przekazywanie i wykorzystywanie dobrych praktyk oraz doświadczeń w tym zakresie; zwiększenie nacisku na opracowanie właściwej strategii komunikacji i promocji działań EPBiO.
• Rola tworzonego Dyrektoriatu planowania polityczno–strategicznego [ODNOŚNIK do podstorny "Aspekty instytucjonalne EPBiO"] – połączenie planowania cywilnego i wojskowego UE; konieczność jasnego zdefiniowania jego roli koordynującej w strategicznym planowaniu, jako ciała doradczego dla Sekretariatu Rady UE w zakresie rozwoju cywilnych zdolności.
• Współpraca z partnerami strategicznymi – głownie z ONZ i NATO, a także z państwami trzecimi, biorącymi udział w misjach i operacjach EPBiO.
• Aspekty finansowe – znaczące ograniczenie budżetu przeznaczonego na Wspólną Politykę Zagraniczną i Bezpieczeństwa powoduje trudności w realizowaniu założonych celów dotyczących rozwoju zdolności cywilnych; konieczność zwiększenia budżetu WPZiB oraz poprawy efektywności w jego zarządzaniu; zbadanie możliwości większych wkładów finansowych ze strony państw członkowskich.

Link do bazy danych zawierającej dokumenty związane z zarządzaniem kryzysowym oraz operacjami cywilnymi UE: https://esdp.consilium.europa.eu/

Ogłoszenia o naborze ekspertów narodowych do udziału w operacjach cywilnych: http://www.consilium.europa.eu/showPage.aspx?id=1595&lang=en

Wyzwania dla Polski

Liczba dotychczas przeprowadzonych cywilnych operacji zarządzania kryzysowego i rosnące oczekiwania społeczności międzynarodowej, że UE będzie podejmować kolejne wyzwania sprawiają, że UE w pewnym sensie stała się zakładnikiem własnego sukcesu. Wyzwaniem dla Polski w tym kontekście będzie kontynuowanie starań na rzecz zapewnienia szerokiego udziału polskich ekspertów w cywilnych operacjach zarządzania kryzysowego UE oraz wypracowania kompleksowego systemu delegowania ekspertów krajowych na potrzeby misji międzynarodowych, regulującego m.in. ich status i zasady finansowania kosztów udziału  w misji.