Strona główna | International version | Biuletyn Informacji Publicznej | Wersja tekstowa
Strona główna Polityka zagraniczna Polityka bezpieczeństwa Organizacja Bezpieczeństwa... Szczyt OBWE w Stambule...


Szczyt OBWE w Stambule 1999



W spotkaniu na szczycie OBWE w Stambule (18-19 listopada 1999 r.) wzięły udział 54 delegacje państw OBWE na szczeblu głów państw lub szefów rządów, szefowie ważniejszych organizacji międzynarodowych oraz przedstawiciele państw śródziemnomorskich, a także Japonii i Korei.

Podczas szczytu podpisano Kartę Bezpieczeństwa Europejskiego (zwaną także Kartą Stambulską), Porozumienie o adaptacji Traktatu o Konwencjonalnych Siłach Zbrojnych w Europie (CFE) oraz przyjęto wspólną deklarację oceniającą sytuację w Europie i wytyczającą zadania Organizacji na najbliższą przyszłość. Przygotowanie merytorycznych decyzji szczytu trwało ponad dwa lata – rozpoczęto je jeszcze w okresie polskiego przewodnictwa w 1998 r., a prace nad adaptacją Traktatu CFE zaczęły się w 1996 r.

Karta Bezpieczeństwa Europejskiego odzwierciedla dokonujące się zmiany roli Organizacji w polityce europejskiej, nie stanowi jednak przełomu w pracach OBWE. Przewiduje np. mechanizmy usprawniania reakcji OBWE na kryzysy poprzez przyspieszenie formowania nowych misji w terenie (system REACT). Dokument przewiduje też usprawnienie form współpracy OBWE z innymi organizacjami i instytucjami europejskimi, w ramach niehierarchicznego systemu (Platforma Bezpieczeństwa Kooperatywnego). Uzgodniono zapisy podkreślające znaczenie zasady solidarności w stosunkach międzynarodowych oraz dające OBWE mandat do podejmowania wspólnych działań w razie naruszania przez jedno z państw swoich zobowiązań. Wzmocniono system ochrony praw człowieka i promocji demokracji na obszarze OBWE, zwłaszcza post-sowieckim. Pośrednio daje to możliwość wglądu w sprawy wewnętrzne związane z funkcjonowaniem praw człowieka i demokracji. Karta nie instytucjonalizuje OBWE, ale usprawnia jej działanie i nakierowuje na bardziej operacyjne funkcje.

Podczas szczytu w Stambule, 30 państw- sygnatariuszy podpisało prawnie wiążący dokument dostosowujący Traktat CFE z 1990 r. do nowej sytuacji polityczno-militarnej w Europie. Dzięki temu możliwe będzie wypełnianie zobowiązań sojuszniczych w odniesieniu do nowych członków NATO bez potrzeby naruszania ograniczeń traktatowych. Adaptacja traktatu CFE miała złagodzić obawy Rosji co do zachwiania równowagi potencjału militarnego w Europie po rozszerzeniu Sojuszu na wschód. Nowy system ograniczeń terytorialnych uniemożliwia nadmierną koncentracje czołgów, bojowych wozów opancerzonych oraz artylerii na terytoriach państw-sygnatariuszy. Niezależnie od tego w sytuacjach kryzysowych Traktat dopuszcza tymczasowe rozmieszczenie obcego uzbrojenia w ilości jaką dysponują 2 ciężkie dywizje oraz zapewnia pełną swobodę rozmieszczania sił powietrznych. Dla nowych członków NATO ma to szczególne znaczenie. Traktat został otwarty dla akcesji innych państw europejskich. Nie wszedł jeszcze w życie, gdyż ratyfikowały go do tej pory jedynie Rosja, Białoruś, Kazachstan i Ukraina. Państwa NATO zajmują stanowisko, iż ratyfikacja będzie możliwa po wypełnieniu przez Rosję podjętych przez nią zobowiązań w sprawie wycofania żołnierzy i sprzętu wojskowego z Naddniestrza oraz zamknięcia baz wojskowych w Gruzji (tzw. zobowiązania stambulskie).

W czasie szczytu przyjęto Dokument Wiedeński 1999, znacznie rozszerzający – wobec zawartych w Dokumencie Wiedeńskim 1994 - wojskowe środki budowy zaufania i bezpieczeństwa (CSBMs); m.in. rozszerzono zakres wymiany informacji wojskowej, obniżono progi powiadamiania o określonych rodzajach działalności wojskowej, wzmocniono reżim obserwacji i weryfikacji oraz wprowadzono katalog środków do wykorzystania w wymiarze regionalnym lub dwustronnym. Nie zdołano opracować bardziej zaawansowanych środków przydatnych w sytuacjach konfliktowych.

Wspólna deklaracja polityczna szczytu dotyczyła przede wszystkim kwestii regionalnych. Potwierdzono rolę OBWE w dziedzinie zapobiegania konfliktom i ich rozwiązywania, w szczególności na obszarze b. ZSRR i b. Jugosławii. Określono też główne kierunki przyszłego zaangażowania. Mimo oporów rosyjskich wprowadzono postanowienie, iż OBWE będzie odgrywała rolę w rozwiązaniu konfliktu w Czeczenii.

Podczas szczytu OBWE w Stambule uczyniono istotny krok w kierunku przekształcania OBWE bardziej w organizację operacyjną niż normotwórczą, zaangażowaną w zapobieganie konfliktom. Karta Stambulska instytucjonalizuje partnerską współpracę organizacji międzynarodowych, nie wprowadzając wśród nich hierarchii.

Od spotkania w 1999 r. w Stambule nie odbył się żaden szczyt przywódców politycznych państw OBWE.

Na początku grudnia każdego roku, odbywa się Rada Ministerialna, podczas której dokonuje się podsumowania pracy Organizacji, proponuje kierunki na przyszłość, przyjmowane są decyzje i deklaracje oraz oświadczenia  polityczne. W ciągu ostatnich lat, nie udało się, niestety, przyjąć wspólnej Deklaracji Politycznej na zakończenie Rady Ministerialnej.



Strona główna | International version | Biuletyn Informacji Publicznej | Wersja tekstowa
© 2002-2010 Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Al. J. Ch. Szucha 23, 00-580 Warszawa tel. (+4822) 523 9000
Zaloguj się    
Ostatnia modyfikacja: 02.09.2010. CMS system zarządzania treściąagencja interaktywna: projektowanie stron WWW, cms, intranet, multimedia, aplikacje mobilne